Of het nu gaat om fijnstof op de bouwplaats, oplosmiddeldampen in de verfindustrie of agressieve gassen in de chemische sector: verontreinigde lucht vraagt om de juiste adembescherming. Maar niet elk masker beschermt tegen elk gevaar. Om de juiste keuze te maken, is het essentieel om eerst te weten waar je precies tegen beschermt: stof en deeltjes, gassen en dampen, of een combinatie van beide.

Stap 1: bepaal waar je tegen beschermt

Voordat je een masker kiest, moet je weten met welk type verontreiniging je te maken hebt. Grofweg zijn er drie situaties:

• Deeltjes en stof: bijvoorbeeld fijnstof, houtstof, cementstof of lasrook.
• Gassen en dampen: bijvoorbeeld oplosmiddeldampen, ammoniak of zwaveldioxide.
• Een combinatie van beide: veel voorkomend in de chemische industrie en bij spuitwerkzaamheden.

Elk van deze situaties vraagt om een ander type filter of masker. Een stoffilter houdt geen gassen tegen, en andersom biedt een gasfilter geen bescherming tegen deeltjes.

Bescherming tegen stof en deeltjes

Voor stof en deeltjes zijn er twee opties: een stofmasker (waarbij het hele masker uit filtermateriaal bestaat) of een los deeltjesfilter op een half- of volgelaatsmasker. Deeltjesfilters vallen onder de norm EN 143 en worden ingedeeld in de klassen P1, P2 en P3. Dit is vergelijkbaar met de FFP-klassen bij stofmaskers die vallen onder de norm EN 149 en met dezelfde opbouw in beschermingsniveau:

• P1 / FFP1: lichte bescherming, tot 4x de grenswaarde.
• P2 / FFP2: optimale bescherming tegen schadelijke stofdeeltjes, tot 10x de grenswaarde.
• P3 / FFP3: maximale bescherming tegen giftige tot zeer giftige stofdeeltjes, tot 50x de grenswaarde.

Voor eenmalig of kortdurend gebruik volstaat vaak een stofmasker. Bij intensief of dagelijks gebruik is een halfgelaatsmasker met vervangbaar filter vaak comfortabeler en voordeliger op de lange termijn.

Bescherming tegen gassen en dampen

Gassen en dampen filter je niet met een stoffilter, maar met een gasfilter volgens de norm EN 14387. Deze filters worden altijd gebruikt in combinatie met een half- of volgelaatsmasker en zijn herkenbaar aan een letter- en kleurcode:

Code	Kleur	Beschermt tegen
A	Bruin	Organische gassen en dampen (kookpunt boven 65°C), zoals oplosmiddelen
AX	Bruin	Organische gassen en dampen (kookpunt onder 65°C) zoals aceton
B	Grijs	Anorganische gassen, zoals chloor en waterstofsulfide
E	Geel	Zwaveldioxide en zwavelzuur
K	Groen	Ammoniak en aminederivaten

Elke filter is bovendien onderverdeeld in een capaciteitsklasse: klasse 1 (0,1%), klasse 2 (0,5%). Hoe hoger de klasse, hoe langer en hoe hoger de concentratie waartegen het filter bescherming biedt.

Combinatiefilters: stof én gas tegelijk

In veel praktijksituaties komen stof en gassen of dampen tegelijk voor, denk aan spuitwerkzaamheden of bepaalde processen in de chemische industrie. Voor die situaties bestaan combinatiefilters, zoals een A2P3-filter of het bekende ABEK-filter (een combinatie van de A-, B-, E- en K-filter). Let op: een combinatiefilter beschermt nooit tegen alle stoffen tegelijk, en mag niet worden ingezet in wisselende werkomgevingen zonder de risico's opnieuw te beoordelen.

Half- of volgelaatsmasker?

Naast het type filter speelt ook het type masker een rol:

• Halfgelaatsmasker: bedekt mond, neus en kin, wordt gebruikt met vervangbare filters. Geschikt voor de meeste toepassingen waarbij ogen geen bescherming nodig hebben of beschermd kunnen worden met een veiligheidsbril.
• Volgelaatsmasker: bedekt het volledige gezicht, inclusief de ogen, en biedt de beste afsluiting. Aan te raden bij hogere concentraties of wanneer ook oogbescherming nodig is.

Wanneer is filtrerende bescherming niet genoeg?

Alle bovenstaande oplossingen vallen onder afhankelijke adembescherming: ze filteren de omgevingslucht en zijn dus afhankelijk van voldoende zuurstof in die omgeving (minimaal 19,5%). Bij zuurstoftekort, zeer hoge concentraties of onbekende verontreiniging is filtrerende bescherming niet toereikend. Dan is onafhankelijke adembescherming nodig, zoals een ademluchttoestel of een systeem met eigen luchttoevoer d.m.v. perslucht.

Advies nodig?

De juiste keuze hangt af van de specifieke stof, de concentratie en de duur van blootstelling. Majestic biedt voor elke werkomgeving passende adembescherming van merken als 3M, Moldex en MSA, van stofmaskers tot complete half- en volgelaatsmaskers met filters. Neem contact op met onze specialisten voor deskundig advies op maat.